ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕು (Property Rights of Women) ಕುರಿತು ಹಲವಾರು ಎರಡನೇ ಮದುವೆಯಾದ ಮಹಿಳೆಗೆ ಮೊದಲ ಗಂಡನ ಆಸ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಹಕ್ಕಿದೆಯೇ? ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಗೊಂದಲ, ತಪ್ಪು ಅರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಭಯಗಳು ಇವೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿಧವೆ ಮರುಮದುವೆಯಾದರೆ (Second Marriage), ಮೊದಲ ಗಂಡನ ಆಸ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಆಕೆಗೆ ಹಕ್ಕು ಇರುತ್ತದೆಯೇ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೇ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅನೇಕ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉತ್ತರ ನೀಡುವಂತೆ ಮದ್ರಾಸ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ (Madras High Court) ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿಪರ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ. ಈ ತೀರ್ಪು ಮಹಿಳೆಯರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದ್ದು, ಹಿಂದೂ ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮರುಮದುವೆ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕುರಿತು ಇದ್ದ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ತೆರೆ ಎಳೆದಿದೆ.
ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ, ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತೀರ್ಪಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಕಾನೂನು ಅಂಶಗಳು, ಹೈಕೋರ್ಟ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಇದರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಸರಳ ಹಾಗೂ ಸ್ಪಷ್ಟ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ unique, copyright-free ಮತ್ತು SEO-optimized Kannada legal article ಆಗಿದ್ದು, ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಬಳಕೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಕರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ (Case Background)
ಈ ಪ್ರಕರಣವು 1968ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದ ಚಿನ್ನಯ್ಯ ಎಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವಿಧವೆ ಮಲ್ಲಿಕಾ ಅವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪತಿಯ ಮರಣದ ನಂತರ, ಮಲ್ಲಿಕಾ ಕುಟುಂಬದ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಯಾವುದೇ ವಿವಾದವಿಲ್ಲದೆ ಕುಟುಂಬದ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹಕ್ಕನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ಆದರೆ ನಂತರ ಮಲ್ಲಿಕಾ ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ಸಹೋದರರಾದ ಅಯ್ಯಪೆರುಮಾಳ್ ಅವರನ್ನು ಮರುಮದುವೆಯಾದರು. ಈ ಮದುವೆಯಾದರೂ ಸಹ, ಕುಟುಂಬದ ಆಸ್ತಿ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಗೊಂದಲ ಉಂಟಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.
ಬಹಳ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, 2013ರಲ್ಲಿ, ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಸಹೋದರ ಷಣ್ಮುಗಂ ಎಂಬವರು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿದರು. ಮಲ್ಲಿಕಾ ಮರುಮದುವೆಯಾದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಗಂಡನ ಆಸ್ತಿಯ ಮೇಲಿನ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿ, ಆಸ್ತಿ ವಿಭಜನೆಗಾಗಿ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿದರು.
ವಿವಾದದ ಮೂಲ: ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಕಾನೂನುಗಳ ಸಂಘರ್ಷ
ಈ ಪ್ರಕರಣದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾನೂನು ಪ್ರಶ್ನೆ ಹೀಗಿತ್ತು:
ವಿಧವೆಯು ಮರುಮದುವೆಯಾದರೆ, ಆಕೆಗೆ ಮೊದಲ ಗಂಡನ ಆಸ್ತಿಯ ಮೇಲಿನ ಹಕ್ಕು ಉಳಿಯುತ್ತದೆಯೇ?
ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಹುಡುಕುವಾಗ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಕಾನೂನುಗಳು ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿವೆ:
- ಹಿಂದೂ ವಿಧವೆಯರ ಪುನರ್ವಿವಾಹ ಕಾಯ್ದೆ, 1856
- ಹಿಂದೂ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಕಾಯ್ದೆ, 1956 (Hindu Succession Act – HSA)
1856ರ ಕಾಯ್ದೆ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದು, ವಿಧವೆ ಮರುಮದುವೆಯಾದರೆ, ಆಕೆ ಮೃತ ಗಂಡನ ಆಸ್ತಿಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ 1956ರ ಹಿಂದೂ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಕಾಯ್ದೆ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಮಾನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಪ್ರಗತಿಪರ ಕಾನೂನು ಆಗಿದೆ.
ಅರ್ಜಿದಾರರ ವಾದ (Petitioner Argument – ಷಣ್ಮುಗಂ)
ಷಣ್ಮುಗಂ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಂದೆ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ವಾದಿಸಿದರು:
- ಹಿಂದೂ ವಿಧವೆಯರ ಪುನರ್ವಿವಾಹ ಕಾಯ್ದೆ, 1856 ಇನ್ನೂ ಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ.
- ಆ ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ವಿಧವೆಯು ಮರುಮದುವೆಯಾದ ಕ್ಷಣದಿಂದಲೇ ತನ್ನ ಮೃತ ಗಂಡನ ಆಸ್ತಿಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ.
- ಮಲ್ಲಿಕಾ ಮರುಮದುವೆಯಾದ ಕಾರಣ, ಆಕೆ ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಅಲ್ಲ.
- ಆದ್ದರಿಂದ ಆಸ್ತಿ ಕುಟುಂಬದ ಇತರ ಪುರುಷ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಸೇರಬೇಕು.
ಪ್ರತಿವಾದಿಯ ವಾದ (Respondent Argument – ಮಲ್ಲಿಕಾ)
ಮಲ್ಲಿಕಾ ಪರ ವಕೀಲರು ಅತ್ಯಂತ ಬಲವಾದ ಕಾನೂನು ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದರು:
- ಮಲ್ಲಿಕಾ ಅವರ ಪತಿ 1956ರ ನಂತರ ನಿಧನರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
- ಹಿಂದೂ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಕಾಯ್ದೆ, 1956ರ ಪ್ರಕಾರ, ವಿಧವೆ Class-I legal heir ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ.
- ಪತಿಯ ಮರಣದ ದಿನಾಂಕದಿಂದಲೇ ಆಕೆಗೆ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕು ಉಂಟಾಗಿದೆ.
- ಒಮ್ಮೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕು ದೊರೆತ ನಂತರ, ಮರುಮದುವೆಯಾದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅದನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
- ಆಧುನಿಕ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಕಾನೂನುಗಳು ಹಳೆಯ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಕಾಯ್ದೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿವೆ.
ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ತೀರ್ಪು (Lower Court Judgment)
2017ರಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯ (Trial Court) ಷಣ್ಮುಗಂ ಪರ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು.
ಮರುಮದುವೆಯಾದರೆ ವಿಧವೆ ತನ್ನ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ ಎಂಬ ಹಳೆಯ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನೇ ಆ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು.
ಈ ತೀರ್ಪಿನಿಂದ ಮಲ್ಲಿಕಾ ಅವರಿಗೆ ನ್ಯಾಯ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಹೈಕೋರ್ಟ್ಗೆ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.
Madras High Court Final Judgment (July 2025)
ಜುಲೈ 2025ರಲ್ಲಿ, ಮದ್ರಾಸ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಈ ಪ್ರಕರಣದ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು.
ಹೈಕೋರ್ಟ್ ವಿಚಾರಣಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತೀರ್ಪನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿ, ಮಲ್ಲಿಕಾ ಪರವಾಗಿ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು.
ಹೈಕೋರ್ಟ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಅವಲೋಕನಗಳು (Key Observations)
ಮದ್ರಾಸ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತನ್ನ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಈ ಮಹತ್ವದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ:
1. Hindu Succession Act, 1956 ಗೆ ಆದ್ಯತೆ
1956ರ ಹಿಂದೂ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಕಾಯ್ದೆ, 1856ರ ವಿಧವೆಯರ ಪುನರ್ವಿವಾಹ ಕಾಯ್ದೆಗಿಂತ ಮೇಲುಗೈ ಹೊಂದಿದೆ.
2. ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕು ಪತಿಯ ಮರಣದ ದಿನಾಂಕದಿಂದಲೇ ಆರಂಭ
ವಿಧವೆಯ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕು ಆಕೆಯ ವೈವಾಹಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯ ಮೇಲೆ ಅಲ್ಲ, ಪತಿಯ ಮರಣದ ದಿನಾಂಕದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.
3. ಮರುಮದುವೆಯಿಂದ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕು ಕಳೆದುಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ
ಒಮ್ಮೆ HSA ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕು ದೊರೆತ ನಂತರ, ಮರುಮದುವೆಯಾದರೂ ಆ ಹಕ್ಕು ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
4. ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಕಾಯ್ದೆಗಳು ಆಧುನಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಮೀರಲಾರವು
1856ರ ಕಾಯ್ದೆ ಆಧುನಿಕ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
5. ಮಹಿಳೆಯರು ಸಮಾನ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳು
ವಿಧವೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ Class-I heirs ತಮ್ಮ ಪಾಲಿನ ಆಸ್ತಿಗೆ ಅರ್ಹರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.
ತೀರ್ಪಿನ ಕಾನೂನು ಮಹತ್ವ (Legal Significance)
ಈ ತೀರ್ಪು ಮಹಿಳಾ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು:
- ವಿಧವೆಯರು ಮರುಮದುವೆಯಾಗಲು ಭಯಪಡುವ ಅಗತ್ಯ ಇಲ್ಲ
- ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಕಾನೂನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ
- ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆಯ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ತತ್ವಗಳಿಗೆ ಬಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ
- ಭವಿಷ್ಯದ ಆಸ್ತಿ ವಿವಾದಗಳಿಗೆ ಬಲವಾದ ಕಾನೂನು ಪೂರ್ವನಿದರ್ಶನ
ಮಹಿಳೆಯರ ಸಬಲೀಕರಣದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹೆಜ್ಜೆ
ಈ ತೀರ್ಪು ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂದೇಶ ನೀಡುತ್ತದೆ:
ಮರುಮದುವೆ ಮಹಿಳೆಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಿರ್ಧಾರ.
ಅದನ್ನು ಆಕೆಯ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ವಿಧವೆಯರಾದ ನಂತರ ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಪುನರ್ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಮಹಿಳೆಯರು ಆರ್ಥಿಕ ಅಭದ್ರತೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬಾರದು ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ತೀರ್ಪು ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
Conclusion – ತೀರ್ಮಾನ
Madras High Court Second Marriage Property Rights Judgment ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಹಕ್ಕುಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ವಿಜಯವಾಗಿದೆ.
ವಿಧವೆಯು ಮರುಮದುವೆಯಾದರೂ, ಮೊದಲ ಗಂಡನ ಆಸ್ತಿಯ ಮೇಲಿನ ಹಕ್ಕು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ, ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಹಿಂದೂ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಕಾಯ್ದೆಯ ನಿಜವಾದ ಆಶಯವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದೆ.
ಈ ತೀರ್ಪು:
- ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಧೈರ್ಯ ನೀಡುತ್ತದೆ
- ಕಾನೂನು ಗೊಂದಲಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ತರುತ್ತದೆ
- ಸಮಾನ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಯುತ ಸಮಾಜದತ್ತ ದಾರಿ ತೆರೆದಿದೆ
ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ತೀರ್ಪು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಮಹಿಳೆಯರ ಗೌರವ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪರವಾಗಿ ನಿಂತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘೋಷಣೆ.
People Also Ask – ಜನರು ಸಹ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ
ಎರಡನೇ ಮದುವೆಯಾದ ಮಹಿಳೆಗೆ ಮೊದಲ ಗಂಡನ ಆಸ್ತಿಯ ಹಕ್ಕು ಇದೆಯೇ?
ಹೌದು. ಹಿಂದೂ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕು ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಮರುಮದುವೆಯಿಂದ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕು ರದ್ದು ಆಗುತ್ತದೆಯೇ?
ಇಲ್ಲ. ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ.
ಯಾವ ಕಾಯ್ದೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ?
ಹಿಂದೂ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಕಾಯ್ದೆ, 1956.
ಈ ತೀರ್ಪು ಎಲ್ಲ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆಯೇ?
ಇದು ಬಲವಾದ ಕಾನೂನು ಪೂರ್ವನಿದರ್ಶನವಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದೆಲ್ಲೆಡೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬಹುದು.