ಬೆಂಗಳೂರು, ನವೆಂಬರ್ 6:
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾದ ನಂತರ ಹೆಂಡತಿಯ ಜೀವನ ಗಂಡನ ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆಯುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟಿಗೆ ಮನೆ ಕಟ್ಟುವುದು, ಕನಸುಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಜೀವನದ ಎಲ್ಲ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಯೋಗ ನೀಡುವುದು — ಇವೆಲ್ಲವೂ ಗಂಡ–ಹೆಂಡತಿ ಜೀವನದ ಭಾಗ. ಆದರೆ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಅನೇಕ ಮಹಿಳೆಯರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡುತ್ತದೆ — “ಗಂಡನ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನನಗೂ ಹಕ್ಕು ಇದೆಯಾ?”
ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸಲು ಕಾನೂನು ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳೋಣ.
🔹 ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಆಸ್ತಿಯ ಹಕ್ಕು ಯಾರಿಗೆ?
ಭಾರತೀಯ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕಾರ, ಆಸ್ತಿ ಯಾರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿತವಾಗಿದೆಯೋ, ಅವರದ್ದೇ ಆಸ್ತಿ.
ಅಂದರೆ, ಗಂಡನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿದ ಆಸ್ತಿಯು ಕೇವಲ ಅವನದೇ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ ಇದರ ಅರ್ಥ ಹೆಂಡತಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕು ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದಲ್ಲ. ಕಾನೂನು ಹೆಂಡತಿಗೆ ಕೆಲವು ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ.
🔹 ಹೆಂಡತಿಗೆ “ಜೀವನಾಂಶ” (Maintenance) ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕು
ಮದುವೆಯಾದ ನಂತರ ಗಂಡನು ಹೆಂಡತಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯ ನೀಡಬೇಕೆಂಬುದು ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಕಡ್ಡಾಯ.
ಹೆಂಡತಿ ಸ್ವತಃ ಕೆಲಸ ಮಾಡದಿದ್ದರೂ ಅಥವಾ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಬಲಿಷ್ಠಳಾಗದಿದ್ದರೂ,
ಗಂಡನು ಅವಳ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಹಣ ನೀಡಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಇದನ್ನೇ “ಜೀವನಾಂಶ (Maintenance)” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಈ ಮೊತ್ತವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಾಗ ಕೆಳಗಿನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ —
ಗಂಡನ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ
ಹೆಂಡತಿಯ ಅಗತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸ್ಥಿತಿ
ಅವರ ವಿವಾಹದ ಅವಧಿ
ಹೆಂಡತಿಯ ಜೀವನಮಟ್ಟ
ಈ ಜೀವನಾಂಶ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಪತಿಯು ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಅಥವಾ ಒಂದೇ ಸಲ ಪಾವತಿಸಬಹುದು.
ಇದು ಹೆಂಡತಿಯ ಮೂಲ ಹಕ್ಕು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
🔹 ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಖರೀದಿಸಿದ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಂಡತಿಗೆ ಹಕ್ಕು
ಗಂಡ ಮತ್ತು ಹೆಂಡತಿ ಇಬ್ಬರೂ ಸೇರಿ ಮನೆ ಅಥವಾ ಜಮೀನು ಖರೀದಿಸಿದರೆ,
ಹೆಂಡತಿಗೆ ಆ ಆಸ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ನೇರ ಹಕ್ಕು ಇರುತ್ತದೆ.
ಉದಾಹರಣೆಗೆ —
ಮನೆ ಇಬ್ಬರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ, ವಿಚ್ಛೇದನವಾದರೂ ಅಥವಾ ಗಂಡ ಸತ್ತರೂ,
ಹೆಂಡತಿಗೆ ತನ್ನ ಪಾಲಿನ ಹಕ್ಕು ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ, ಆಕೆ ಆಸ್ತಿಗೆ ಹಣ ಕೊಟ್ಟಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಾಲ ಪಾವತಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿರಬಹುದು.
ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಂಡತಿಯ ಹಕ್ಕು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಮಾನ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
🔹 ಗಂಡ ಸತ್ತರೆ ಹೆಂಡತಿಯ ಹಕ್ಕು ಏನು?
ಗಂಡ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ ನಂತರ, ಹೆಂಡತಿಗೆ ಅವನ ಸ್ವಂತ ಆಸ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಮುಖ ಹಕ್ಕು ಇರುತ್ತದೆ.
ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ —
ಗಂಡನ ಸ್ವಂತ ಮನೆ ಅಥವಾ ಜಮೀನು
ಬ್ಯಾಂಕ್ ಠೇವಣಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿಮೆ ಮೊತ್ತ
ನಿವೃತ್ತಿ ಅಥವಾ ಪಿಂಚಣಿ ಮೊತ್ತ
ಸೋನ, ಆಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆಗಳು
ಆದರೆ, ಈ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಹಂಚುವಾಗ ಮಕ್ಕಳು ಹಾಗೂ ಪೋಷಕರು ಸಹ ಪಾಲುದಾರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.
ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನಿಯಮ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಹಂಚಲಾಗುತ್ತದೆ.
🔹 ವಿಚ್ಛೇದನವಾದ ಬಳಿಕ ಹೆಂಡತಿಯ ಹಕ್ಕು
ವಿಚ್ಛೇದನವಾದ ನಂತರ ಹೆಂಡತಿಗೆ ಗಂಡನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಸ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ನೇರ ಹಕ್ಕು ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
ಆದರೆ, ಅವಳ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಹಣ (maintenance) ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.
ಮತ್ತೊಂದು ವಿಷಯ —
ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಇಬ್ಬರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸಿದ ಮನೆ ಇದ್ದರೆ,
ಅದು ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಎರಡೂ ಜನರ ನಡುವೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಹಂಚಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಹೆಂಡತಿಯು ಆ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಸಾಲ ಪಾವತಿಸಿದ್ದರೆ,
ಅವಳ ಪಾಲು ಕಾನೂನಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
🔹 ಗಂಡನ ಕುಟುಂಬದ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಂಡತಿಯ ಹಕ್ಕು
ಹೆಂಡತಿಗೆ ತನ್ನ ಗಂಡನ ಕುಟುಂಬದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಹಕ್ಕು ಇರುತ್ತದೆ.
ಅಂದರೆ, ಅವಳನ್ನು ಅತ್ತೆಯ ಮನೆ ಅಥವಾ ಗಂಡನ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಹೊರಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಗಂಡನು ಅವಳೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮನೆ “ಮ್ಯಾಟ್ರಿಮೋನಿಯಲ್ ಹೋಮ್” (matrimonial home) ಆಗಿರುವುದರಿಂದ,
ಹೆಂಡತಿಗೆ ಆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹಕ್ಕು ಇದೆ.
Protection of Women from Domestic Violence Act, 2005 ಪ್ರಕಾರ,
ಯಾವುದೇ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಪತಿಯ ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಹಾಕುವುದು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ.
🔹 ವಿಧವೆಯ ಹಕ್ಕುಗಳು (Rights of a Widow)
ಗಂಡ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ ಬಳಿಕ, ಹೆಂಡತಿ ವಿಧವೆ ಆಗುತ್ತಾಳೆ.
ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವಳಿಗೆ ಗಂಡನ ಸ್ವಂತ ಆಸ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಪೂರ್ಣ ಹಕ್ಕು ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ, ಗಂಡನ ಪೂರ್ವಜರ (ancestral) ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನೇರ ಹಕ್ಕು ಇರೋದಿಲ್ಲ.
ಹೆಂಡತಿಗೆ ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರೆ
ಮಕ್ಕಳು ತಂದೆಯ ಪಾಲಿನ ಆಸ್ತಿಯ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳು (legal heirs) ಆಗುತ್ತಾರೆ.
ಹೆಂಡತಿಗೆ ಅವರ ಜೊತೆ ವಾಸಿಸಲು ಹಾಗೂ ಆಸ್ತಿಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಪಡೆಯಲು ಹಕ್ಕು ಇರುತ್ತದೆ.
🔹 ಗಂಡನ ಪೂರ್ವಜರ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಂಡತಿಯ ಹಕ್ಕು
ಭಾರತೀಯ ಹಿಂದೂ ವಾರಸತ್ವ ಕಾಯ್ದೆ, 1956 (Hindu Succession Act, 1956) ಪ್ರಕಾರ,
ಹೆಂಡತಿಗೆ ಗಂಡನ ಪೂರ್ವಜರ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನೇರ ಹಕ್ಕು ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
ಆದರೆ, ಗಂಡ ಸತ್ತ ನಂತರ ಅವನ ಪಾಲಿನ ಆಸ್ತಿ (ಅವನು ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಪಡೆದಿದ್ದ)
ಹೆಂಡತಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಂಚಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ, ಗಂಡನ ಹಕ್ಕಿನ ಆಸ್ತಿ ಭಾಗವು ಅವನ ಸಾವಿನ ನಂತರ
ವಿಧವೆಯ ಪಾಲಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ.
🔹 Maintenance Case ಹಾಕುವ ವಿಧಾನ
ಹೆಂಡತಿಗೆ ಗಂಡನಿಂದ ಜೀವನಾಂಶ (maintenance) ಸಿಗದಿದ್ದರೆ,
ಅವಳು CrPC Section 125 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ದೂರು ಕೊಡಬಹುದು.
ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಗಂಡನ ಆದಾಯ, ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಹಾಗೂ ಹೆಂಡತಿಯ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ,
ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಪಾವತಿಸಬೇಕಾದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.
🔹 ಕಾನೂನು ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವ ಪ್ರಮುಖ ಕಾಯ್ದೆಗಳು
1. Hindu Marriage Act, 1955 – ಮದುವೆಯ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.
2. Hindu Succession Act, 1956 – ಆಸ್ತಿಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ.
3. Protection of Women from Domestic Violence Act, 2005 – ಮನೆಮದ್ದು ಮತ್ತು ವಾಸದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.
4. CrPC Section 125 – ಜೀವನೋಪಾಯದ ಹಣ ಪಡೆಯಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.
🔹 ಹೆಂಡತಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು
✅ ಗಂಡನ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನೇರ ಹಕ್ಕು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಜೀವನೋಪಾಯದ ಹಕ್ಕು ಇದೆ.
✅ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಖರೀದಿಸಿದ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕು ಸಿಗುತ್ತದೆ.
✅ ಗಂಡ ಸತ್ತರೆ, ಹೆಂಡತಿಗೆ ಅವನ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಲು ಸಿಗುತ್ತದೆ.
✅ ಪೂರ್ವಜರ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನೇರ ಹಕ್ಕು ಇಲ್ಲ, ಆದರೆ ಗಂಡನ ಪಾಲಿನ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕು ಸಿಗುತ್ತದೆ.
✅ ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ ಹೆಂಡತಿಗೆ maintenance ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಆಸ್ತಿಯ ಹಕ್ಕು ಕೇವಲ ಹಣದ ವಿಷಯವಲ್ಲ — ಅದು ಮಹಿಳೆಯ ಭದ್ರತೆಯ ಮೂಲ.
ಹೆಂಡತಿಯಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ.
ಯಾರೂ ನಿಮಗೆ “ನಿನಗೆ ಹಕ್ಕು ಇಲ್ಲ” ಎಂದು ಹೇಳಬಾರದು,
ಏಕೆಂದರೆ ಭಾರತೀಯ ಕಾನೂನು ನಿಮಗೆ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕು ನೀಡಿದೆ.
